|

ในจังหวัดพัทลุงไม่มีลำน้ำขนาดใหญ่พอที่จะจัดเป็นแม่น้ำได้
ลำน้ำส่วนใหญ่เป็นลำน้ำสายสั้น ๆ และแคบ ต้นน้ำเกิดจากภูเขาและที่สูงทางทิศตะวันตก
ไหลลงสู่ทะเลสาบสงขลาทางทิศตะวันออก ไหลผ่านหมู่บ้านตำบลใดก็เรียกชื่อตามพื้นที่นั้น
ๆ จึงทำให้ลำน้ำแต่ละสายมีชื่อเรียกหลายชื่อ ลำน้ำหรือคลองสายสำคัญในจังหวัดพัทลุง
มีดังนี้
- คลองปากประ เกิดจากการรวมตัวของลำน้ำสายต่าง ๆ ในเขตอำเภอควนขนุน
ได้แก่ คลองท่าสำเภา คลองมะกอกใต้ และคลองปากคลอง ไหลมาบรรจบกันเป็นคลองปากประ
ทางทิศใต้ของวัดวิหารสูงในบริเวณบ้านมะกอกใต้ ตำบลชัยบุรี อำเภอเมืองพัทลุง
แล้วไหลออกสู่ทะเลสาบสงขลาที่หมู่บ้านปากประ ตำบลลำปำ อำเภอเมืองพัทลุง
คลองสายนี้เป็นหัวใจสำคัญทางการเกษตรกรรมของชาวอำเภอควนขนุน
- คลองป่าพะยอม
ต้นน้ำเกิดจากเขาหินกลิ้งและควนหินแก้วทางทิศตะวันตกของตำบลเกาะเต่า
อำเภอควนขนุน ไหลผ่านตำบลเกาะเต่า ตำบลป่าพะยอม ตำบลปันแต ไหลลงสู่พรุควนเคร็ง
ในท้องที่อำเภอชะอวด จังหวัดนครศรีธรรมราช มีความยาวประมาณ 40 กิโลเมตร
- คลองลำปำ
ต้นน้ำเกิดจากเทือกเขานครศรีธรรมราชทางด้านทิศตะวันตกของจังหวัด โดยการรวมตัวของลำน้ำสายต่าง
ๆ ที่เกิดจากโตนบ้านขาม โตนเขาคราม โตนลำใน โตนนาวง ไหลมาบรรจบกันที่บ้านปากแพรก
ตำบลร่มเมือง อำเภอเมืองพัทลุง ไหลผ่านตำบลร่มเมือง ตำบลบ้านนา ตำบลท่าแค
ตำบลตำนาน ตำบลคูหาสวรรค์ ตำบลพยาขัน ตำบลควนมะพร้าว ไหลออกสู่ทะเลสาบสงขลา
ที่ตำบลลำปำ อำเภอเมืองพัทลุง ลำคลองสายนี้เป็นหัวใจด้านการเกษตรกรรมของชาวอำเภอเมืองพัทลุง
- คลองหานโพธิ์
ต้นน้ำเกิดจากเทือกเขานครศรีธรรมราชทางทิศตะวันตก ไหลผ่านตำบลกงหรา
ตำบลชรัด ตำบลนาโหนด ตำบลหานโพธิ์ และมีคลองขุดแยกจากคลองหานโพธิ์ทางทิศเหนือของวัดหานโพธิ์
ตำบลหานโพธิ์ อำเภอเขาชัยสน เรียกว่า คลองขุด คลองหานโพธิ์ไหลไปออกทะเลสาบสงขลาที่บ้านสทัง
ตำบลหานโพธิ์
- คลองท่ามะเดื่อ
(คลองบางแก้ว) ต้นน้ำเกิดจากเทือกเขานครศรีธรรมราชทางทิศตะวันตกของกิ่งอำเภอตะโหมด
โดยการรวมตัวของคลองหลายสาย คือ คลองเหมืองตะกั่ว คลองตะโหมด คลองหัวช้าง
และคลองโหล๊ะจังกระ ไหลมารวมกันทางทิศตะวันตกของตำบลแม่ขรี กิ่งอำเภอตะโหมด
ไหลผ่านตำบลตะโหมด ตำบลแม่ขรี ตำบลเขาชัยสน ตำบลท่ามะเดื่อ ตำบลนาปะขอ
ไหลออกสู่ทะเลสาบสงขลาที่บ้านบางแก้ว ตำบลจองถนน อำเภอเขาชัยสน
- คลองพระเกิด
ต้นน้ำเกิดจากเขาคลองโลนทางทิศตะวันตกของตำบลป่าบอน กิ่งอำเภอป่าบอน
ไหลผ่านตำบลป่าบอน ตำบลหารเทา ตำบลฝาละมี ไหลออกสู่ทะเลสาบสงขลาที่บ้านพระเกิด
ตำบลฝาละมี อำเภอปากพะยูน
นอกจากลำคลองแล้ว ยังมีแหล่งน้ำที่สำคัญ 2 แห่ง คือ
- ทะเลสาบสงขลา
เป็นทะเลสาบน้ำจืดที่ตั้งอยู่ในเขตจังหวัดพัทลุงและจังหวัดสงขลา มีเนื้อที่ประมาณ
1,040 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 616,750 ไร่ มีความกว้าง 20 25 กิโลเมตร
ยาวประมาณ 78 80 กิโลเมตร ทะเลสาบสงขลาแบ่งออกเป็น 2 ตอน คือ ทะเลสาบตอนใน
และทะเลสาบตอนนอก ทะเลสาบตอนในทางราชการเรียกว่า ทะเลหลวง อยู่ในเขตอำเภอเมืองพัทลุง
อำเภอเขาชัยสน อำเภอปากพะยูน จังหวัดพัทลุง และอำเภอระโนด อำเภอสทิงพระ
กิ่งอำเภอกระแสสินธุ์ และบางส่วนของอำเภอเมืองสงขลา จังหวัดสงขลา เป็นแหล่งการประมงที่สำคัญของชาวพัทลุง
ในทะเลสาบตอนในมีเกาะใหญ่ ๆ ที่มีฐานะเป็นตำบลได้แก่ เกาะหมาก เกาะนางคำขึ้นอำเภอปากพะยูน
และเกาะใหญ่ขึ้นกิ่งอำเภอกระแสสินธุ์ นอกจากนี้ก็มีหมู่เกาะที่เป็นแหล่งเก็บรังนกนางแอ่น
คือ หมู่เกาะสี่เกาะห้า ขึ้นกับตำบลเกาะหมาก อำเภอปากพะยูน ส่วนทะเลสาบตอนนอกอยู่ในเขตจังหวัดสงขลา
- ทะเลน้อย
เป็นแหล่งน้ำหรือบึงขนาดใหญ่ ตั้งอยู่ทางทิศเหนือของทะเลสาบสงขลาตอนใน
อยู่ในเขตอำเภอควนขนุน มีคลองยวนและคลองนางเรียมเชื่อมติดต่อกับทะเลสาบสงขลา
มีพื้นที่ประมาณ 17,000 ไร่ มีความกว้างประมาณ 5 กิโลเมตร ยาวประมาณ
6.50 กิโลเมตร บริเวณทะเลน้อยเป็นแหล่งที่อุดมสมบูรณ์ด้วยพันธุ์สัตว์น้ำนานาชนิด
เช่น ปลาดุก ปลาลำพัน ปลาช่อน ปลาไหล เป็นต้น และยังเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของนกน้ำนานาชนิด
เช่น นกเป็ดน้ำ นกเป็ดผี นกเป็ดแดง นกกาบบัว นกอีโก้ง นกกระสาแดง นกยางโทน
เป็นต้น ด้วยเหตุนี้เองทางกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้ประกาศให้พื้นที่ทะเลน้อยประมาณ
50 ตารางกิโลเมตรซึ่งครอบคลุมถึงตำบลเคร็ง อำเภอชะอวด จังหวัดนครศรีธรรมราช
ตำบลทะเลน้อย ตำบลพนางตุง อำเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง และตำบลตะเครียะ
อำเภอระโนด จังหวัดสงขลา เป็นเขตห้ามล่าสัตว์เมื่อวันที่ 7 กุมภาพันธ์
พ.ศ. 2518 ได้ตั้งสำนักงานอยู่ริมทะเลน้อย ตำบลพนางตุง ปัจจุบันได้พัฒนาเป็นเขตอุทยานนกน้ำบ้านทะเลน้อย
อำเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง
|